Monday, October 8, 2012

51. PHẠM CAO HOÀNG Người Amish ở Mỹ







Họ theo đuổi một lối sống đơn giản, khiêm tốn, hiếu hòa, kiên nhẫn, nhường nhịn, quên đi bản thân, hết lòng vì cộng đồng. Kiêu ngạo và chủ nghĩa cá nhân là những thứ tối kỵ đối với người Amish. Họ không dùng điện, không làm chủ xe hơi, điện thoại,…Cuộc sống của họ bây giờ và 300 năm trước không khác nhau bao  nhiêu. PCH



NGƯỜI AMISH LÀ AI?
VÌ SAO HỌ DI CƯ SANG CHÂU MỸ?

Vào thế kỷ 16, nhiều tín đồ Thiên Chúa giáo  Châu Âu tham gia phong trào Anabaptist Movement vốn chủ trương không rửa tội cho trẻ em, mà chỉ rửa tội cho người lớn - khi họ đã có thể ý thức được sự chọn lựa đức tin của họ. Họ bị ngược đãi, bị phân biệt đối xử, một số người bị giết. Nhiều người trốn vào vùng rừng núi của Thụy Sĩ và miền nam nước Đức và hình thành cộng đồng người Amish. Amish chính là giáo phái Tin Lành tách ra từ một giáo phái Tin Lành đã hình thành trước đó, Mennonites. 

Đầu thế kỷ 18 để có tự do tôn giáo, cộng đồng Mennonites và Amish di cư sang Châu Mỹ.




HỌ THEO ĐUỔI NHỮNG GIÁ TRỊ NÀO?

Họ theo đuổi một lối sống đơn giản, khiêm tốn, hiếu hòa, kiên nhẫn, nhường nhịn lẫn nhau, quên đi bản thân, hết lòng vì cộng đồng. Kiêu ngạo và chủ nghĩa cá nhân là những thứ tối kỵ đối với người Amish.



Cảnh xây dựng một nhà kho chứa nông sản của người Amish..
Những hình ảnh như thế này là biểu tượng về sự tương trợ lẫn nhau của người Amish. 
Ngày dựng nhà kho giống như ngày hội. Mọi thứ được chuẩn bị sẵn sàng,
đến ngày dựng lên thì cả cộng đồng cùng làm, và nguyên tắc là trong một ngày nhà kho
phải được hoàn tất. Trong ngày này, đàn ông thì lo công việc, phụ nữ thì nấu
các món ăn ngon để chiêu đãi, còn trẻ em thì vui chơi thỏa thích.



ĐIỀU LẠ LÙNG NHẤT VỀ NGƯỜI AMISH LÀ GÌ?

Điu l lùng nht là h t chi các tin nghi do khoa hc k thut mang li. H không dùng đin, không làm ch xe hơi, đin thoi,…Cuc sng ca h bây gi và 300 năm trước không khác nhau bao  nhiêu.


ƯU TIÊN HÀNG ĐẦU CỦA NGƯỜI AMISH LÀ GÌ?

Ưu tiên s mt là th phượng Chúa. Sng là khong thi gian ch đi đ tr v vi Chúa. Kế đến là gia đình, nông tri, và cng đng. Phn ln người Amish sng bng cách làm nông. Các bui  l và cu nguyn ca h được luân phiên t chc trong các gia đình. Ch có các ngày l ln hay nhng s kin đc bit mi t chc trong nhà th.


CÓ BAO NHIÊU NGƯỜI AMISH ĐANG SỐNG Ở MỸ?

Khong ba trăm ngàn người, nhiu nht là tiu bang Ohio, kế đến là tiu bang Pennsylvania. (Mt s ít sng Canada). H có li ăn mc riêng, vi loi vi trơn, không có sc hoc hoa hòe, hình nh


NGƯỜI AMISH NÓI TIẾNG GÌ?

nhà th và trong gia đình, h nói tiếng Đc. Khi đi hc, h dùng tiếng Anh. Tiếng Đc cũng được dy trong nhà trường.


TRẺ EM AMISH ĐI HỌC Ở ĐÂU?


H t hình thành và qun lý mt loi trường riêng, được gi là one-room schoolhouse, loi trường ch có 1 phòng hc duy nht nm nhiu đa bàn khác nhau trong cng đng.  Thường các em ch hc ti lp 8 thì dng li.





TẠI SAO NGƯỜI AMISH KHÔNG DÙNG ĐIỆN? 

Người Amish không dùng đin vì cho rng đin đưa đến nhng tin nghi ca đi sng hin đi, và s cám d ca nhng tin nghi này có th làm hy hoi các giá tr tôn giáo và đi sng gia đình.  Giá tr mà h theo đui chính là s đơn gin, khiêm tn trong cuc sng. Càng sng đơn gin, con đường gii thoát sau này càng rng hơn.


HỌ CÓ SỞ HỮU CÁC LOẠI XE HƠI KHÔNG?

Không. H ch có xe nga (buggy). H mun duy trì mt cng đng trong đó mi người sng hòa hp, chia s vi nhau, có mc sng gn như nhau, không có s chênh lch giàu nghèo. Vic s hu các tin nghi đt tin s phá v trt t ca cng đng, dn đến s chênh lch giàu nghèo, to điu kin cho tính kiêu căng, hm hĩnh phát trin. Tuy nhiên, do nhu cu cuc sng, h vn có th đi xe buýt, xe la, taxi, hoc thuê xe, nhưng làm ch mt chiếc xe hơi thì không.




Xe ngựa (buggy) của người Amish


Xe scooter


HỌ CÓ SỞ HỮU ĐIỆN THOẠI KHÔNG?

Phn ln các gia đình không có đin thoi. H s dng đin thoi công cng và ngày nay mt s ít bt đu dùng cell phone.


HỌ CÓ DÙNG GAS  KHÔNG?

Có. Th gì có th thay thế cho ngun đin thì h vn dùng, vì nó tin li hơn, nhưng không nh hưởng đến li sng đơn gin ca h. Ví d, h thng sưởi, bếp gas, t lnh chy bng gas, đèn thp sáng… vn được chp nhn.




CÁC WEBSITES CỦA HỌ ĐƯỢC HÌNH THÀNH NHƯ THẾ NÀO?

Chính nhng người Amish không làm ra nhng websites này  vì h không dùng đin và không s hu computers. Các websites này được làm ra bi nhng cá nhân hoc t chc có mi quan h vi cng đng người Amish nhm chuyn đến thế gii bên ngoài nhng thông tin chính xác v người Amish và li sng ca h.


NGƯỜI AMISH CÓ CHỤP HÌNH KHÔNG?

Không được chp hình cá nhân, vì Thánh Kinh ca h xem chp hình là điu cm k. H quan nim, “người ta chết đ tiếng”, ch không phi cái din mo bên ngoài: mi người đến ri cũng phi đi, cái còn li là cái tâm, cái đc như thế nào đ mi người nh đến. Người Amish không cho phép du khách chp hình cá nhân ca h.


TẠI SAO ĐÀN ÔNG AMISH ĐỂ RÂU CẰM (BEARD) VÀ KHÔNG ĐỂ RÂU MÉP (MOUSTACHE)?

Mt b râu cm dài là du hiu ca s trưởng thành. H bt đu đ râu cm sau khi lp gia đình. Người Amish không chp nhn chiến tranh, mà râu mép li được gii quân s ưa chung nên h không phù hp và không đ râu mép.




Đàn ông Amish luôn luôn đội chiếc mũ rộng vành khi ra 
khỏi nhà. Họ bắt đầu để râu cằm sau khi lập gia đình.


TẠI SAO PHỤ NỮ AMISH LUÔN ĐỘI KHĂN TRÊN ĐẦU?


Ph n không được phép ct tóc. Có như thế nào c đ như thế đó. H đi khăn gi búi tóc cho gn nhm thun tin trong khi làm vic.


Phụ nữ và trẻ em Amish




NGƯỜI AMISH CÓ ĐÓNG THUẾ KHÔNG?

Nhng sn phm h làm ra mang tinh cht t cung, t cp thì được min thuế. Tuy nhiên, h vn có nghĩa v đóng thuế bt đng sn, thuế thu nhp, và các loi thuế khác.

HỌ CÓ NHẬN CÁC PHÚC LỢI TỪ CHÍNH PHỦ KHÔNG?

Không. H ch trương gia đình ca h lo liu mi chuyn, nếu quá khó khăn cng đng ca h s giúp đ. H không nhn các phúc li t Social Security Benefits, Unemployment Benefits, Welfare Funds

NGƯỜI AMISH TRỒNG NHỮNG THỨ GÌ Ở CÁC NÔNG TRẠI CỦA HỌ?

Bp, lúa mì, thuc lá, đu nành, khoai tây, lúa mch, rau, hoa qu… H dùng nga đ làm sc kéo.  




HỌ CÓ ĐI KHÁM BỆNH KHÔNG?

H ch trương “phòng bnh hơn cha bnh”. Vn bt đc dĩ h mi tìm đến bác sĩ hay bnh vin. Tuy không có bo him y tế nhưng h thanh toán các chi phí cha tr mt cách sòng phng, vì cng đng ca h sn sàng giúp đ nếu như cá nhân không t lo liu ni.

GIỚI TRẺ AMISH CÓ CHẤP NHẬN LỐI SỐNG  NHƯ VẬY KHÔNG?


Đi đa s chp nhn, vì h đã quen như vy. Mt s rt ít b đi, tìm đến nhng nơi khác. Thc tế, dân s trong các cng đng Amish không gim đi, mà càng ngày càng tăng, cho thy nim tin tôn giáo và nhng giá tr mà h theo đui vn có sc hp dn mnh m.

 
Các bạn đoán xem cậu thanh niên Amish trong hình đã có vợ hay còn độc thân.
Cậu ta đang băng qua đường bằng một loại ván trượt  phía dưới đôi giày.


Phạm Cao Hoàng
October 8, 2012

Nguồn tham khảo:




Xem mt bài hát
mô t li sng ca người Amish
by Weird Al Yankovic

Phim tài liu do BBC thc hin (2012)




Back to main page