Friday, August 28, 2015

1952. TRẦN HOÀI THƯ Những trang chữ của một sinh viên già 46 tuổi



TRẦN HOÀI THƯ
Những trang chữ 
của một sinh viên già 46 tuổi




Khác với những kỳ thi ở Việt Nam, thí sinh được phát giấy, thì ở đây người sinh viên được phát một cuốn vở dày 16 trang.

Đây là cuốn vở kỷ niệm trong kỳ thi final về môn Evolution of Poetry (Sự tiến hóa của thi ca) vào năm 1984 mà Y. đã giữ  gìn. Cần nói rõ, môn Evolution of Poetry này không phải là môn yêu cầu của ngành điện toán mà tôi theo nhưng  vì tôi thích và chọn làm môn nhiệm ý.  Cuộc thi kéo dài hai tiếng.

Kết quả là bài thi giáo sư cho điểm 95/100, có nghĩa là A. Tôi vẫn còn nhớ  buổi học ấy, ông giáo sư trao lại cuốn vở, bắt tay tôi thật chặt, và nói: “Tôi biết ông là nhà thơ. Tôi rất hãnh diện ông là sinh viên của tôi. Tôi xin phép ông được  đăng bài này  vào trong tập san của trường chúng ta...”


(bìa cuốn vở thi final môn học Evolution of Poetry)





trang trong


Môn Evolution of poetry là một môn học khó nuốt. Sách đọc thì nhiều, nhà thơ cũng nhiều. Tác giả Mỹ, Anh, Ấn Độ, Pháp, Tây Ban Nha... Không có Nguyễn Du.

Tôi yêu thơ nên chọn môn học này làm môn nhiệm ý dù biết môn học rất khó khăn và đòi hỏi nhiều thì giờ. Thường thường những môn nhiệm ý là những môn "cứu nạn" giúp điểm ra trường cao. Ví dụ ở Cali, các sinh viên du học (tôi không thích dùng chữ du học sinh như hiện nay) chọn môn học sinh ngữ Việt Nam   hay Toán chẳng hạn.

Tôi  đã viết một mạch hai tiếng đồng hồ về những câu hỏi và bình thơ của các nhà thơ trong chương trình. Tôi đã không nhờ vào những ý tưởng hay nhận dịnh của sách vở hay các vị học giả trong chương trình mà dùng vào sự suy luận của bản thân, của một nhà thơ, của một kẻ có những kinh nghiệm sống... Như bạn thấy đó, tôi được 95 trên 100, với những lời khen ngợi của giáo sư. Nếu là dân Mỹ, hay giỏi về văn phạm thì có lẽ tôi sẽ lấy 100/100 như chơi.

Cám ơn vị giáo sư đã biết đọc, biết hiểu, và biết nghe những ý kiến của người học trò của ông. Chẳng bù có những ông thầy mà tôi học ở VN, chỉ biết lời giảng của mình là đúng. Nếu mà học trò trả bài sai ý mình, hay sách vở thầy dạy (như Văn học sử của Dương Quảng Hàm, Hà Như Chi... ) thì chắc chắn sẽ nhận những lời phê khắc nghiệt như không hiểu bài, lạc đề tài... và nhận cây gậy chống chơi.

Một ví dụ mà tôi từng là nạn nhân. Đó là bài Vịnh  cây thông của Nguyễn Công TRứ:

Kiếp sau xin chớ làm người/làm cây thông đứng giữa trời mà reo...

Với sách vở, và những lời giảng rập khuôn. tôi được dạy cây thông tượng trưng cho người quân tử.

Quân tử ở chỗ nào chứ. Chờ gió mới than mới khóc. Gió lớn có thể làm gãy cành, bứng gốc, thua cả lòai lau sậy nữa, thỉ quân tử ở chỗ nào?

Dĩ nhiên là  bài bình thơ cũa tôi bị cây gậy.

Rõ ràng  thế hệ chúng tôi bị đầu dộc bởi những cặn bã của môt nền giáo dục một chiều, rập khuôn, không cho phép học sinh được quyền tỏ bày ý kiến của mình.

Với lòng tha thiết đến các bạn trẻ hôm nay, tôi xin được post những trang giấy của chính tôi - một học trò già. Sự thành công ấy không phải là văn phạm vững, là những từ dùng đúng hay  những nguyên tắc cho một bài bình luận văn học (tham khảo, nguồn, trang, tác giả) bởi vì đây là bài thi final trong một phòng thi được kiểm soát gay gắt.  Bạn thấy vài câu ông sửa lại lỗi văn phạm. Bạn thấy chữ viết tôi thì quá xấu đọc đến muốn nổ con mắt hay gạch bỏ tùm lum. Vậy mà ông cho hạng A. Đó là  điều khó tin cho một sinh viên già tị nạn . Sự thành công, tôi nghĩ,  chính là  nhờ ở sự tôn trọng của vị giáo sư  về ý tưởng và lý luận của người học trò. Mặc dù cái nhìn của ông khác với cái nhìn của tôi. Như lời phê  You are right của ông.

trang cuối



1951. Thơ HOÀNG XUÂN SƠN Long lanh Quỳnh



LONG LANH QUỲNH (*)
Hoàng Xuân Sơn

Nguyễn Giao Đông Quỳnh
(1975 - 2015}


viết lại,
gởi theo một đóa quỳnh vừa tan biến


Long lanh long lanh
nụ cười long lanh
trong mắt trên môi
giọt cười reo vui
sương bay qua phố
trăng lạc bên đồi
quỳnh thơm một nụ
hương cài mấy trăng

Mong manh mong manh
tuổi đời mong manh
chơi vơi chơi vơi
hồn người chơi vơi
ai qua như gió
ai nhẹ như cười
dường dài có mỏi
tựa đầu lên vai
đường trần có vội
xin tóc bay dài

Ôi đẹp bàn tay
rưng rưng mầu nắng
ôi đẹp làn môi
gọi thầm xa vời
người như trăng mộng
chia áo ngàn khơi
người đi khuất nẻo
thương quá mây trời

Như sương như hoa
tuổi trời mưa sa
như run như đau
tình còn bao lâu
xin mai sau rót
giọt rượu luân hồi
đời người vẫn lạnh
tự ngày thôi nôi
hồn người sẽ tạnh
xương máu rã rời .

hoàng xuân sơn
2003-2015

(*) một vài ý của Trịnh Công Sơn


Thursday, August 27, 2015

1950. PHẠM CAO HOÀNG Trở về dòng sông tuổi thơ



TRỞ VỀ 
DÒNG SÔNG TUỔI THƠ
Phạm Cao Hoàng

Cầu Đà Rằng, (Tuy Hòa) - Ảnh internet



9.1.2012, gần nửa đêm, chúng tôi về tới Tân Sơn Nhất. Làm thủ tục nhập cảnh xong, chúng tôi tìm đến chỗ nhận hành lý. Đồ đạc chúng tôi mang theo khá nhiều nên cũng hơi lo không biết có cái nào bị thất lạc hay không. May quá, không có cái nào bị thất lạc. Chúng tôi nghỉ qua đêm tại một khách sạn nhỏ ở Sài Gòn và chiều hôm sau  đã có mặt ở Tuy Hòa.

Tuy Hòa là một thành phố biển nằm giữa Nha Trang và Qui Nhơn, nơi tôi sống suốt thời gian theo học bậc trung học. Rời phi trường Đông Tác, chúng tôi đi nhanh một vòng trong thành phố. Tôi muốn thấy lại chiếc cầu 21 nhịp mà hồi đó tôi gọi là những nhịp cầu đen buồn bã. Tôi muốn nhìn lại ngôi trường Nguyễn Huệ, nơi đầy ắp những kỷ niệm của tuổi học trò.

Chúng tôi chỉ có một tuần ở Tuy Hòa. Tôi dành hết khoảng thời gian này để về Phú Thứ thăm mồ mả ông bà, thắp mấy nén nhang cho cha mẹ tôi và ở lại trong căn nhà thời thơ ấu. Xe chạy về Phú Thứ trên con đường quen thuộc dọc theo mương dẫn thủy của đập Đồng Cam, dọc theo những cánh đồng thơm ngát mùi hương của đất.

mùi hương của đất làm con nhớ
những giọt mồ hôi, những nhọc nhằn
cha đã vì con mà nhỏ xuống
cho giấc mơ đời con thêm xanh

mùi hương của đất làm con tiếc
những ngày hoa mộng, thuở bình yên
nồi cá rô thơm mùa lúa mới
và tiếng cười vui của mẹ hiền

Tôi mơ hồ thấy bóng cha tôi đang cúi xuống trên đồng ruộng,  mồ hôi nhễ nhại,  thấy bóng mẹ tôi thấp thoáng sau bếp,  loay hoay chuẩn bị bữa cơm chiều.



Đường về Phú Thứ - Ảnh PCH – January 2012


Cũng như nhiều gia đình  ở miền nam, sau 1975 anh em tôi sống tản mác  nhiều nơi, người sang Pháp, người qua Mỹ, người ở lại quê nhà. Chị Ba, chị Bốn, Tâm và Bảo là những người ở lại.  Suốt những ngày ở đó, mấy chị em cứ quấn quít bên nhau. Chúng tôi có những bữa ăn nơi chiếc bàn mà ngày xưa cả nhà thường quây quần trong bữa cơm chiều. Chúng tôi có những buổi tối ngồi trước hiên nhà chuyện vãn đến hai ba giờ sáng.

Tôi ra dòng sông Ba phía sau nhà, ngồi bên bờ sông mà lòng bồi hồi xúc động. Dù sao tôi vẫn còn may mắn có một quê nhà  để mà trở lại, có một dòng sông để ngồi nhớ tuổi thơ mình.

Không về thì thôi, đã về thì phải gặp người này một chút, người kia một chút cho vui. Đất lề quê thói mà. Do vậy, Bảo đưa tôi đi chào hỏi bà con. Trời mưa lai rai cả ngày nhưng đi thì cứ phải đi. Phước Bình, Phước Mỹ, Phú Nhiêu, Hòa Mỹ, Phú Thứ, Mỹ Lệ… Bà con nội ngoại chằng chịt, thật tình tôi không nhớ hết. Tôi đùa với Bảo, “ Chú đưa  đi đâu thì anh đi đó, bảo chào ai thì anh chào”.

Một tuần qua thật nhanh. Chưa kịp gì cả thì lại đến ngày phải ra đi. Không biết đây là lần thứ mấy tôi phải từ giã nơi này.  Cứ mỗi lần ra đi, tôi lại nhớ đến đôi mắt của mẹ tôi. Lần nào cũng vậy,  bà cứ cầm lấy bàn tay tôi,  “Đi đâu thì đi, nhưng lâu lâu nhớ về nghe con”. Ngày cuối cùng, tôi cứ nhìn đi nhìn lại căn nhà thời thơ ấu của mình, nhìn đi nhìn lại khuôn mặt của những người thân yêu trong gia đình. Chỉ lát nữa đây thôi, tất cả chỉ còn trong trí nhớ, chưa biết bao giờ mới gặp lại nhau.


Phạm Cao Hoàng
(Trích phần 1 – Truyện VỀ CHỐN CŨ)




1949. NGUYỄN XUÂN THIỆP Tản mạn bên tách cà phê: CHỈ CÓ THỂ ĐI CHUNG MỘT ĐOẠN ĐƯỜNG



CH CÓ THỂ ĐI CHUNG
MỘT ĐOẠN ĐƯỜNG

Nguyễn Xuân Thiệp





Gởi người bạn đang đọc tôi hôm nay.

Bạn ơi,

Chúng ta sớm muộn gì cũng sẽ có những cuộc chia tay trong đời. Chia tay với bạn bè, anh em mình, người yêu rồi cha mẹ mình. Cho tới một lúc nào đó chia tay với vợ con và cuộc đời này.

Vậy đó, bạn ơi, không sao tránh khỏi.Vậy chúng ta phải có thái độ như thế nào trước lẽ vô thường của cuộc đời?

Trước khi bạn có một phản hồi cho kẻ này, xin hãy đọc và suy tưởng đoạn văn sau đây của một tác giả Trung Hoa được Du Vũ Minh biên soạn lại, người viết đọc thấy trên một email do bạn bè gởi tới cùng với tranh của một họa sĩ không rõ tên.




"Sau cơn mưa vào ngày xuân hôm ấy, người bạn tốt của tôi ngỏ lời từ giã. Tôi kiên trì đòi đưa bạn ấy ra đến trạm xe. Bạn ấy ngăn cản tôi: “Tống quân thiên lý, chung hữu nhất biệt” Đưa người ngàn dặm, cuối cùng rồi cũng chia tay, dù thế nào đi nữa thì bạn cũng chỉ có thể đưa tôi đi chỉ một đoạn đường, thôi thì chỉ đưa tôi đến cửa rồi ngừng bước nhé.

Tôi đành tôn trọng theo ý kiến của bạn ấy.

Mỗi con người đều chỉ đan xen vào một đoạn trong cuộc sống của người khác. Điều chắc chắn vĩnh viễn là chỉ có thể cùng người đi một đoạn đường.

Bạn thương yêu cha mẹ mình, hy vọng họ sống lâu trăm tuổi, nhưng trong lúc bạn đang rất hiếu thuận với cha mẹ mình, thì họ cũng sẽ rời xa trước mặt bạn, bạn cũng chỉ có thể đi cùng cha mẹ mình chỉ một đoạn đường mà thôi.

Bạn yêu thương con cái của mình ư, từng giờ khắc bạn mong rằng mình có thể vì chúng mà ngăn gió chắn mưa, vậy mà bạn đang lớn tuổi từng ngày, rồi cũng có một ngày, trước mặt các con bạn cũng phải bỏ chúng mà đi, bạn chỉ có thể cùng đi với con cái chỉ một đoạn đường.

Bạn có người vợ tâm đầu ý hợp, nhưng hai mươi mấy năm trước cô ấy thuộc về cha mẹ, vài mươi năm sau cô ấy cũng bị con cái, vận mệnh, mà chia cách, bạn cũng chỉ có thể đi cùng với nàng chỉ một đoạn đường. 

Trong tình nghĩa bạn bè cũng vậy, nếu không phải là bạn bè lìa xa bạn, thì cũng chính là bạn sẽ lìa xa bạn bè, bạn chỉ có thể cùng đi với bằng hữu một đoạn đường.

Cũng vì chỉ có thể cùng đi với nhau một đoạn đường,
Nên bạn càng thêm quý trọng tiếc thương.
Lúc mà người ta cơ nhỡ đói rách,
sự quan tâm của bạn nên trở thành một quả táo
Lúc mà người ta giá rét,
thì sự giúp đỡ của bạn nên biến thành một cái áo bông.
Lúc mà người ta vui vẻ hạnh phúc,
thì sự tươi cười của bạn đáng lẽ nên xán lạn nhất;
Lúc mà người ta gặp chuyện thương tâm,
thì sự vỗ về an ủi của bạn đáng lẽ nên thật là chân thành thiết tha mới phải…

Cuộc đời vốn dĩ lập đi lập lại những ấn chứng:
Ban đêm thì có thể vì việc thêm vào cái lồng lửa mà có được ánh sáng.
Việc đẩy lùi tuyết lạnh không vì sự tham dự của gió lạnh mà hóa thành ấm áp.
Bởi vì chỉ có thể cùng người ta đi chỉ một đoạn đường,
Bạn đáng lẽ cũng nên học cách từ bỏ.
Cha mẹ chỉ có thể vỗ về nuôi nấng bạn trưởng thành,
không nên kỳ vọng cha mẹ là cái quải trượng (cây gậy) vĩnh viễn của bạn, để có thể chống đỡ toàn bộ cuộc đời của bạn.
Con cái cũng chỉ là cùng liên quan huyết nhục với bạn, chứ không phải là vật phẩm phụ thuộc của bạn,
Bạn cần phải biết tôn trọng sự lựa chọn cuộc đời của chúng.
Vợ con vì bạn mà cung phụng dâng hiến hết tình ái,  nhưng sinh mệnh của nàng không phải là vật phẩm thế chấp của ái tình, nên dành cho nàng những khoảng không gian riêng tư cần thiết.
Bằng hữu có thể cho bạn sự ấm áp, nhưng loại ấm nồng này là loại tình cảm mở, bạn không thể cưỡng hành độc chiếm tình thân ái của người khác…
Bạn chỉ là người khách qua đường trong cuộc đời của người khác, chỉ có thể cùng người đi cũng chỉ một đoạn đường đời,
Điều đó chính là tính hữu hạn mà bạn cho người khác, vậy thì làm sao có thể mong cầu người khác cho đi sự vô hạn được?"

Người bạn đang đọc tôi hôm nay ơi,

Tôi mong được nghe ý kiến từ bạn. Riêng tôi, cho tới đoạn đường này, tự nhủ lòng hãy vui trong những phút sum vầy hữu hạn và nên cởi mở, hết lòng với người. Trưa hôm nay, buổi trưa mùa thu mát lạnh, được đi dưới nắng vàng chỉ trong mười phút, tôi cũng cảm thấy sung sướng và lấy làm hân thưởng.


Nov. 19. 2013
Nguyễn Xuân Thiệp


Sau khi đăng bài này lên thì nhận được hai ý kiến khiến mình cảm thấy ấm lòng để đi tiếp con đường của hiện kiếp. Một ý kiến của anh Hai Trầu (Lương Thư Trung) và một ý kiến của chị Chúc Chân.

Hai Trầu
Nov 24 2013

Kính chào nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp,

Hôm nay ghé qua nhà anh và đọc qua lời kết của anh trong bài này, làm tôi nhớ triết gia Emile Chartier bút hiệu Alain (1868-1951) có viết: “Aujourd’hui, maintenant, tout de suite, c’est notre seule prise.” và Cụ Vương Hồng Sển dịch: “Ngày nay đây, giờ nầy đây, tức khắc đây, ấy đó mới là cái gì ta nắm bắt, chiếm lấy.”

Ngoài ra, tôi có đọc các bài anh viết về nhà văn Nguyên Nhi, về chuyến ghé thăm nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng rất thân ái, chí tình, tha thiết của anh vô cùng cảm động.

Kính chúc anh luôn dồi dào sức khỏe, an vui, may mắn, và “sung sướng” mãi mãi với những giờ phút đi bộ như vừa rồi…

Trân trọng,
Hai Trầu

Chúc Chân
Mar 14 2014

Thân chào anh Nguyễn Xuân Thiệp và anh Hai Trầu.
Xin gởi anh Thiệp bốn câu lục bát

Cõi Xa

Em về cõi đó xa xôi,
Buổi chiều Dallas có người ngồi thương.
Cuộc đời có được mấy chương?
Em đi bỏ lại một chương dở chừng.

Túy Trước
(Chúc Chân)


Riêng tôi, người viết cũng muốn ghi thêm


Những câu hỏi trong đêm mùa thu

vầng trăng kia sẽ đi cùng ta được bao lâu
bông magnolia kia sẽ nở vì ta được bao lâu

có phải tôi từng thấy cánh buồm nâu hạnh phúc hiện ra ở chân trời rồi biến mất
và con chim hót bên cửa sổ phòng tôi sáng nay cũng đã bay đi
tôi cũng từng thấy những bông hải đào tàn rơi trong gió
và người bạn văn xưa giờ đã chia tay

vậy em ơi. yêu dấu ơi. hãy cười cùng anh ở giây phút hiện tại
hãy nắm lấy tay anh. đi thêm một đoạn đường
giọt mưa kia đang rơi trên vai áo

Nguyễn Xuân Thiệp





1948. NGUYỄN THỊ KHÁNH MINH Bảo nhau ngày ấy Vu Lan



NGUYN TH KHÁNH MINH
Bảo nhau ngày ấy Vu Lan

  

Ảnh: internet

  

M is for the million things she gave me
O means only that she’s growing old
T is for the tears she shed to save me
H is for her heart of purest gold
E is for her eyes, with love-light shinning,
R mean right, and right she’ll always be,
Put them all together, they spell “Mother”, a word that means
the world to me.

(Howard Johnson)

Vào ngày Mẹ, cách đây mấy năm, cậu con út 17 tuổi đã mua về cho tôi một tấm gốm trang trí, có hàng chữ God could not be everywhere and therefore He made Mothers, thằng bé ít biểu lộ cử chỉ trìu mến với mẹ, cũng có cách để lấy trái tim, nước mắt mẹ ra đến thế, làm tôi nhớ mẹ tôi ở quê nhà, nhớ con trai lớn đang xa bên trời Tây. Cảm ơn con trai nhỏ, cho mẹ những hạt nước mắt ấm vui trong Ngày Của Mẹ.

Tận cùng hạt lệ mẹ
là nước mắt con rơi
tận cùng tiếng cười mẹ
là nụ cười con vừa mở
và con ơi
tận cùng hư vô mẹ
sẽ một ánh nhìn theo con. trở lại

“…Vào năm 1858, tại quê nhà của mình ở West Virginia, Anna Reeves là người phụ nữ đầu tiên tổ chức một buổi lễ Mother’s Work Day (kiểu như là Ngày Nhớ Công của Mẹ), mục đích là để tăng nhận thức của mọi người về vấn đề an toàn vệ sinh. Vào thời kỳ nội chiến, bà đã mở rộng phạm vi Mother’s Work Day ra nhiều vùng miền hơn, để tăng cường vấn đề an toàn vệ sinh cho cả hai bên tham chiến… Năm 1905, Anna Reeves Jarvis qua đời và con gái của bà, Anna Jarvis,… đã thề trước mộ mẹ rằng cô sẽ tiếp tục cố gắng hoàn thành ước mơ của đời bà là tạo ra một ngày quốc lễ để vinh danh Người Mẹ. Năm 1907, Anna đã tổ chức một chiến dịch gửi tặng những bông hoa cẩm chướng trắng cho những người tham gia hội họp ở Nhà thờ của mẹ mình ở West Virginia. Năm 1908, nhà thờ đã đồng ý yêu cầu của Anna về việc tổ chức một ngày chủ nhật đặc biệt để vinh danh những người mẹ. Truyền thống này đã được lan rộng ra nhiều nhà thờ của cả 46 bang vào những năm sau đó… Năm 1912, quê nhà West Virginia của cô đã công nhận một ngày lễ chính thức dành cho mẹ. Hai năm sau, Quốc hội Mỹ đã thông qua một Nghị quyết chung, được ký bởi tổng thống Wilson, dành một ngày Quốc lễ dành cho mẹ. Từ đó trở đi, ngày lễ này đã ngày càng trở thành một ngày lễ lớn được nước Mỹ tổ chức hàng năm vào ngày chủ nhật thứ hai của tháng 5.” (hoasaigon.com.vn)

Việt Nam mình không có một ngày riêng cho Mẹ. Nhưng có một mùa, gọi là Vu Lan, rằm tháng 7, còn gọi là Mùa Báo Hiếu, vào dịp này, mọi người đến chùa, gắn một bông hồng đỏ cho những ai còn mẹ, và bông hồng trắng để tưởng nhớ mẹ đã khuất. Tôi nhớ, ở tiền đình chùa An Lạc năm ấy, mẹ mặc áo dài lam, đứng gắn cho tôi một bông hồng đỏ, tôi cười rạng vui. Tôi gắn lên áo mẹ một đóa hồng trắng, mắt mẹ rớm lệ.

mỗi ngày đi qua đang cài cho con một bông hồng… (Đỗ Trung Quân)

Và lúc này, đang mùa hiếu hạnh, tôi nhớ một bài viết của tôi ngày trước, dùng làm lời dẫn trong một CD thơ về Mẹ của nhà thơ Trụ Vũ. Giờ xin ghi lại để tặng mẹ, để được thấy hạt lệ hay khóc của mẹ, mẹ với nước mắt không biết ai rủ ai khóc trước? Con mong con làm được một điều vui trong triệu điều nhọc nhằn mẹ đã làm, một hạt lệ hạnh phúc trong tỷ giọt nước mắt lo lắng Mẹ đã rơi, vì đàn con. Mẹ ơi. Vậy hãy đọc cùng con nhe Mẹ.

Bảo nhau Ngày Ấy, Vu Lan… (Tựa CD Thơ Trụ Vũ)

Từ thuở mà hiếu tâm Mục Kiền Liên nhấn lên dây thời gian một nốt nhạc rúng động, có một ngày tên gọi Vu Lan. Ngày rằm tháng bảy, kỷ niệm Người xuống ngục A Tỳ cứu mẹ, từ ấy người con Phật lấy ngày này làm cái mốc nhắc nhở hiếu tâm, một ngày có sắc có hương, hương của tấm lòng báo hiếu, sắc xanh ấm của ánh nhìn xuống yêu thương. Âm thanh của muôn triệu trái tim người con mở ra rộn rã để bày tỏ cũng như đón nhận món quà thiêng liêng: Tình Mẹ.

Thử trông lên mầu xanh của bầu trời, ta thấy có đâu là biên giới? Tình Mẹ đấy.
Thử nhìn ra biển khơi, ta có biết bao giờ vơi? Lòng Mẹ đấy, ai đã một lần nghe, Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình… (Y Vân) để thấy lòng ấm theo tiếng dạt dào vô lượng ấy?
Xin lắng lòng lại mà nghe muôn ngày trong chuỗi thời gian là muôn Vu Lan. Để tâm niệm,

Trong mỗi trái tim
Của mỗi con người
Có mẹ trong đó
Hóa sinh đất trời (Trụ Vũ)

Một tấm tình thương không tính được bằng tháng bằng năm, một tấm tình thương bao la rộng khắp, mỗi mỗi bước ta đi đều chắp lên từ chắt chiu tình mẹ, mỗi bệ phóng cho tầm cao của ta đều bật lên từ đôi cánh của lòng mẹ, cái hạnh phúc ấy được thể hiện từng giây từng phút sống động và do đó mà mọi vật hiện hữu, thì làm sao có thể nói rằng vũ trụ là hư vô, mọi sự gặp gỡ, chia xa chỉ là tình cờ? Và thời gian vĩnh viễn, Ngày Của Mẹ.

ta mê mải trên bàn chân rong ruổi
mắt mẹ già thầm lặng dõi sau lưng (Đỗ Trung Quân)

Mẹ ơi. Chỉ một lời gọi mà trùng trùng giây tơ cảm xúc bật reo trong ta, như trên đường dài nắng bỏng ta được cho một ngụm nước mát, như trong cô quạnh bóng đêm có một giấc mơ đẹp cầm tay dắt ta đi, như vòng tay mở rộng đỡ ta khi hụt hẫng khổ đau, như trong bung nở niềm vui có nụ cười dõi theo âu yếm, vì thế mà biết bao người trong phút giây ngã xuống đã bật lên tiếng gọi “mẹ ơi”, như một linh ngữ để nương tựa. Mẹ ơi, sao hai tiếng toàn năng đến thế, phổ độ đến thế!

Vũ trụ tàn hơi
Trong nỗi đau đời
Mỗi một tiếng lời
Con gọi: Mẹ ơi! (Trụ Vũ)

Cung bậc rưng rưng mở tới được vô cùng nơi tiếng gọi ấy là âm thanh đập theo từng nhịp tim hiếu tử. Nó bỗng thành nhạc, thành thơ, chỉ cần nhịp tim ấy reo lên thì trời đất hoà âm, chỉ một hạt lệ trong trẻo ấy nhỏ xuống thì nghìn xanh của đại dương rung động.

Con nhìn mãi giọt lệ khô chan chứa
Biển rền vang, núi đồng vọng mênh mang
Ôi thời gian ôi thời gian
Con ôm mẹ giữa chiều ngân giọng sáo
(Nguyễn Lương Vỵ)

Nói về mẹ là nói đến cái vô cùng, ai có thể tả cái vô cùng? Ai có thể vẽ cái vô cùng? Mọi lời nói về mẹ như thể một tôi bé nhỏ rụt rè đang đối diện với bao la, mỗi giây phút thể hiện tình mẫu tử làm cho vạn vật thấy bình an kỳ diệu, hương cau sau hè quấn quýt bên lời ru ạ ời của mẹ, có trú ẩn nào hơn cõi lòng ấp ưu của mẹ, có từ bi nào đẫm lệ yêu thương và hạnh phúc hơn từ bi tim mẹ, để bước chân con sau bao sóng gió tìm về nương náu?

Mẹ là ngôi chùa nhỏ
Đón con về nương thân
Mẹ là đôi mắt tỏ
Tha cho con lỗi lầm (Nguyễn Đức Cường)

Cái hiện thực ta đang sống cùng, tận chia sẻ, tận thọ hưởng là chính sinh mệnh ta đây, mà cha mẹ, người tạo tác ra, chăm chút cho, rồi trao lại cho nó sinh mệnh của mình, thì thử hỏi không đâu trên cõi ta đang hít thở này lại không có lòng chở che cũng như phó thác của mẹ? Và có phải vì thế đã đánh thức được ở mỗi người sự trân trọng sinh mệnh mình, sinh mệnh người, cùng thấy được sinh mệnh muôn loài lấp lánh…?

Sinh mệnh mẹ đâu còn
Chỉ còn sinh mệnh con
Mẹ chuyển giao sinh mệnh
Từ bi hỷ xả tròn (Trụ Vũ)

Từ nơi không bắt đầu không chấm dứt này, miên man nụ cười và hạt lệ mẹ, từ bóng cò cô đơn ngoài ruộng đồng, từ ánh sao trên trời đêm, từ bóng tỳ khưu trên đường dài, từ giấc mơ trên cánh biếc ca dao, từ những nỗi oan khiên nơi cõi trầm luân này, đều thấp thoáng bước về của mẹ. Cõi mênh mông của không gian đâu ngoài ánh nhìn của mẹ, chốn vô cùng của thời gian cũng chỉ vừa một nhịp đong đưa dưới bàn tay ru nôi của mẹ.

Con nhìn mãi chiều thu xanh xanh lắm
Tiếng khóc xanh, xanh đất ấm trời êm
Như lá nõn như cành non mướt đêm
Mẹ ấp ngực ru con theo dòng sữa (Nguyễn Lương Vỵ)

Và Mẹ ơi bao nhiêu trời đất Mẹ, thì bấy nhiêu đất trời ấy tâm con hướng về. Và vì Mẹ đã Quán Thế Âm, cho nên Mẹ, đã là một biểu tượng đầy thuyết phục cho một niềm tin mãnh liệt để con yêu thương, kiêu hãnh, nương tựa, sống còn.

Muôn đêm rằm Mẹ để muôn lời thơ trên thế gian này theo đó, sáng trăng.

Nguyễn Thị Khánh Minh
*cùng các con chương chương hạnh kimmy, nơi, trái tim mẹ biết được nhịp ấm áp của tình mẫu tử…