Wednesday, July 27, 2016

2432. PHẠM CAO HOÀNG Truyện ngắn VỀ CHỐN CŨ


                            Ảnh: Cúc Hoa - Đà lạt 1974 - Photo by Mỹ Dung



...
Cũng như nhiều gia đình  ở miền nam, sau 1975 anh em tôi sống tản mác  nhiều nơi, người sang Pháp, người qua Mỹ, người ở lại quê nhà. Chị Ba, chị Bốn, Tâm và Bảo là những người ở lại.  Suốt những ngày ở đó, mấy chị em cứ quấn quít bên nhau. Chúng tôi có những bữa ăn nơi chiếc bàn mà ngày xưa cả nhà thường quây quần trong bữa cơm chiều. Chúng tôi có những buổi tối ngồi trước hiên nhà chuyện vãn đến hai ba giờ sáng.

Tôi ra dòng sông Ba phía sau nhà, ngồi bên bờ sông mà lòng bồi hồi xúc động. Dù sao tôi vẫn còn may mắn có một quê nhà  để mà trở lại, có một dòng sông để ngồi nhớ tuổi thơ mình.

Không về thì thôi, đã về thì phải gặp người này một chút, người kia một chút cho vui. Đất lề quê thói mà. Do vậy, Bảo đưa tôi đi chào hỏi bà con. Trời mưa lai rai cả ngày nhưng đi thì cứ phải đi. Phước Bình, Phước Mỹ, Phú Nhiêu, Hòa Mỹ, Phú Thứ, Mỹ Lệ… Bà con nội ngoại chằng chịt, thật tình tôi không nhớ hết. Tôi đùa với Bảo, “ Chú đưa  đi đâu thì anh đi đó, bảo chào ai thì anh chào”.

Một tuần qua thật nhanh. Chưa kịp gì cả thì lại đến ngày phải ra đi. Không biết đây là lần thứ mấy tôi phải từ giã nơi này.  Cứ mỗi lần ra đi, tôi lại nhớ đến đôi mắt của mẹ tôi. Lần nào cũng vậy,  bà cứ cầm lấy bàn tay tôi,  “Đi đâu thì đi, nhưng lâu lâu nhớ về nghe con”. Ngày cuối cùng, tôi cứ nhìn đi nhìn lại căn nhà thời thơ ấu của mình, nhìn đi nhìn lại khuôn mặt của những người thân yêu trong gia đình. Chỉ lát nữa đây thôi, tất cả chỉ còn trong trí nhớ, chưa biết bao giờ mới gặp lại nhau. 


2431. Thơ ĐỖ HỒNG NGỌC Đâu có phải tự nhiên


Vũ điệu trên sông quê – Nguồn: hivietnam.net



Đâu có phải tự nhiên anh mơ mộng hão huyền
Trước bệnh viện có con sông đào thẳng tắp
Nước thì xanh mà trời thì trong vắt
Nên anh mới mơ thả một con thuyền.

Đâu có phải tự nhiên anh mơ mộng hão huyền
Chắc có em thì em cũng vậy
Cũng ước cùng anh thả con thuyền xuôi chảy
Đôi mái chèo khuấy ánh trăng khuya.

Đâu có phải tự nhiên anh làm thơ
Sân bệnh viện cỏ non xanh rợp
Mấy chú dê con đẹp ơi là đẹp
Nhởn nhơ nhìn anh chẳng sợ chút nào.

Chắc có em thì em cũng vẫy chào
Mấy chú dê con của chàng Tô Vũ
Cứ tưởng tượng sáng ngày ra vắt sữa
Nhắp cà phê rồi khám bệnh cũng vừa.

Đâu có phải tự nhiên anh nói bâng quơ
Cỏ ngon tuyệt xanh um bệnh viện
Ai cấm thả vài con bò làm vốn
Chiều vươn vai thổi khúc sáo trên lưng.

Sáng cưỡi bò đi lững thững quanh vùng
Thăm em bé ho hen bữa nọ
Thăm cụ già đau lưng cảm gió
Đứng mỉm cười bên khóm dứa xanh.

Hay là ta nuôi ngựa đi em
Ngựa chạy nhanh hơn bò là cái chắc
Có lúc cũng cần đưa bệnh đi cứu cấp
Còn thì ta rong ngựa lên đồi.

Đâu có phải tự nhiên anh mơ mộng khơi khơi
Hàng so đũa bên hè đầy bóng mát
Gió rì rào như có ngàn câu hát
Để ta ngồi so đũa bên nhau.

Trước là vườn cà, sau là vườn rau
Thôi đừng hát trèo lên cây bưởi
Hát là hát mấy cây đu đủ
Chùm trái thơm trĩu nặng vai gầy.

Em đừng cười anh tính chuyện trên mây
Dĩ nhiên ta có đầy một phòng những sách
Để có lúc mình giận nhau đôi chút
Thì làm lành bên trang sách dễ thương.

Đâu có phải tự nhiên anh mơ mộng hão huyền
Trước bệnh viện có con sông đào thẳng tắp
Nước thì xanh mà trời thì trong vắt
Nên anh mới mơ thả một con thuyền…

Đỗ Hồng Ngọc
1983


Monday, July 25, 2016

2430. Tranh ĐINH TRƯỜNG CHINH Chiều lên chiều lên



t r a n h  
đinh trường chinh



CHIỀU LÊN CHIỀU LÊN
sơn dầu đinh trường chinh   •   Tháng 7.2016




2429. TRẦN HOÀI THƯ Thư Quán Bản Thảo 71 Tháng 8


Photo by PCH – New Jersey, May 7, 2016



Các bạn ạ
Hãy uống dùm ta một cốc bia
Lâu lắm sao ta thấy nhớ
Nhớ những bọt bia sủi tăm
Và mát chao ơi là mát
Mát ruột mát gan mát tình bạn bè bằng hữu

Những ngày qua
Gout hành như cơn bão rớt
Hết ngón chân đến bàn chân
Hết ngón cái đến ngón út
Đêm qua lại chuột rút cả hai chân
La làng la xóm đau quá trời ơi
Rồi chửi thề tùm lum...
Bỗng nhiên ngộ
Sao lại nằm mà la
Sao không tìm quên
Tôi đã biết được điều này trong nursing home
Hình như phương thuốc thần diệu là làm sao để quên
Có thể là ngủ
Hay cũng có thể là làm
Nhắm mắt nhắm mũi mà làm
Và, ta đã làm.
Xong rồi bìa
Xong rồi 256 trang
Xong rồi 5 trang sửa lại vì spelling nhầm quan trọng
Xong rồi  sửa cái máy in nằm vạ, cứ hiện mesage error mà không tìm ra thủ phạm
Thì ra vì tờ giấy kẹt trong khay giấy để giấy không chịu  lên ...
Không ai biết.
Xong rồi, network cho chạy 4 máy một lần, điện cứ chớp chớp vì tiêu thụ quá nhiều năng lượng
Không sao
Miễn là 256 trang
Lần này PVN báo cho biết sẽ gởi nhiều về VN, đòi gởi thêm mấy mươi tập... Đã chơi thì chơi cho đến nơi đến chốn...
Đã đánh thì đánh cho ra hồn...
Đánh có bài bản, có chứng liệu, có hình ảnh chụp đàn chó chổng đít
Đánh có ông bạn đồ nho TTH, viết bài vì bị PVN đòi nợ đêm ngày
Xong, xong 256 trang
Nói với PVN, báo dạo này chẳng ai viết, chỉ toàn gởi thơ
Thế là bạn ta phóng bút truyện ngắn Cá chết lãng xẹt
Nhưng mà ngày 15.7 khóa sổ thì sáng 15.7 bài vở trả nợ gởi về đến nỗi phải gác lại bài Mai Thảo, Dương Nghiễm Mậu, Nguyễn Mạnh Côn...

Cám ơn quí bạn
Vừa đánh máy gởi thư vừa xem đồng hồ
Kẻo si mê văn nghệ (sic) (dịch từ liitérature của ông Trần Thiện Đạo)
mà để nồi cá kho bị khét, nồi canh cạn nước biển đông, để rồi zọt, quên hết cái gout. cái thấp khớp...

Trần Hoài Thư
July 25, 2016



2428. NGÔ THẾ VINH Pak Beng con domino thứ ba trong chuỗi đập dòng chính Mekong của Lào



NGÔ THẾ VINH
PAK BENG CON DOMINO THỨ BA
TRONG CHUỖI ĐẬP DÒNG CHÍNH
MEKONG CỦA LÀO


Gửi Nhóm Bạn Cửu Long
và Ủy Ban Quốc gia Mekong Việt Nam


Viraphonh Viravong, Thứ Trưởng Bộ Năng Lượng và Hầm Mỏ Lào, khuôn mặt “trí tuệ” đứng sau mọi dự án phát triển thủy điện của quốc gia Lào. Ngày 15-10-2012 khi tới Viện Kỹ Thuật Á châu / AIT, Bangkok để duyệt xét mô hình dự án thủy điện Xayaburi, Viravong khẳng định: “Phát triển tiềm năng thủy điện của Lào là chuyện đương nhiên. Chỉ có vấn đề làm sao để thực hiện bền vững.” (5) 
     

LẠI TIN CHẤN ĐỘNG

      Theo Lao News Agency 14/07/2016, đập thủy điện Pak Beng dự trù được khởi công vào năm 2017.

      Theo Viraphonh Viravong, Thứ trưởng Bộ Năng Lượng và Hầm Mỏ Lào thì Pak Beng là một trong năm dự án thủy điện dòng chính trong vùng Bắc Lào, thuộc huyện Pak Beng, tỉnh Oudomsay.

      Theo Daovong Phonekeo, Tổng Giám đốc Bộ Năng lượng và Kế hoạch Lào, Pak Beng là con đập dòng chảy / run-of-river, cách trung tâm huyện Pak Beng 14 km hướng thượng nguồn, với công suất khoảng 912 MW, sản xuất điện trung bình/ năm là 4.775 GWh.

      Trong cuộc họp báo từ đài truyền hình Paxason thủ đô Vạn Tượng, với giới truyền thông, với báo Vientiane Times, Thông tấn xã Lào và các cơ quan liên hệ, Daovong đã phát biểu: "Mục đích của dự án này là dùng nguồn thủy điện để sản xuất điện cho nhu cầu trong nước và xuất cảng."

      Công trình xây cất dự trù hoàn tất vào năm 2023 và bắt đầu hoạt động thương mại vào đầu năm 2024.

      Lợi nhuận từ dự án này sẽ tăng cường cho ngân sách và góp phần thăng tiến quốc gia Lào còn trong tình trạng kém phát triển. Hơn thế nữa dự án này sẽ là một động lực mạnh mẽ thúc đẩy tức thời và dài hạn tiến trình kỹ nghệ hóa và hiện đại hóa nước Lào.

      Cũng vẫn theo Thứ trưởng Bộ Năng Lượng và Hầm Mỏ Lào Viraphonh Viravong, Dự án thủy điện Pak Beng trên sông Mekong sẽ tuân thủ với những nguyên tắc của Hiệp Định Mekong 1995, đặc biệt là bước tham vấn trước/ prior consultation sẽ đòi hỏi ít nhất 6 tháng trước khi có quyết định chung cuộc. (1) [Hết trích dẫn]
  
Hình 1- Khúc sông Mekong, nơi sẽ xây cất 
đập thủy điện Pak Beng
[nguồn: photo by International Rivers]

Sunday, July 24, 2016

2427. Thơ ĐINH TRƯỜNG CHINH Ngày nào bố cũng mỉm cười nhìn tôi


Đinh Cường đứng trước căn nhà xưa của Victor Hugo
Photo by Nguyễn Quang – Bruxelles, 2008



Có ngày tôi thắp cho Bố
niềm vui trong nụ cười trẻ thơ của cháu
có ngày tôi thắp cho Bố
nỗi buồn của riêng mình
vui hay buồn Bố cũng nhìn tôi thôi
mỉm cười
trong hiền như ly nước lọc.

Tháng bảy Bố thêm một tuổi
thiệp sinh nhật ông
các cháu vẫn làm
rồi nhang tàn rụng xuống
lời chúc thắp vào đâu đó
giữa hư không
mà người nằm xuống
thì đâu thêm tuổi nào nữa
hay họ đã sống trong hồn ta
một đời sống khác
từ đây.

đtc
24.7.2016


Minh họa, 2 January 2016 – đinh trường chinh

2426. ĐỖ HỒNG NGỌC Ai có thể thở giùm ai?

Ai có thể thở giùm ai?
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc


Hai ngàn sáu trăm năm trước, một nhà minh triết phương Đông – Đức Phật – bảo đừng vội tin, đến nếm thử đi rồi biết! Đến là thực hành. Nếm thử là cảm nhận. Phải tự mình thực hành và tự mình cảm nhận. Không thể nhờ ai khác. Rồi Ngài vạch ra một con đường “thoát khổ” cho chúng sanh.

« Đây là con đường độc nhất dẫn tới thanh tịnh cho chúng sanh, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh trí, chứng đắc Niết-bàn »…

Có một con đường như vậy thật ư? Phật nói chắc là phải có rồi. Nói từ hồi bắt đầu dạy những bài học đầu tiên cho đến lúc sắp nhập Niết bàn. Nói đi nói lại. Sợ người ta quên. Sợ người ta coi nhẹ, mải mê chạy theo những “hí luận” nọ kia… Đó là thiền Tứ niệm xứ (Satipathana), thân-thọ-tâm-pháp. Rồi hình như thấy Tứ niệm xứ hãy còn có vẻ phức tạp quá, Ngài giản lược vào Thân hành niệm, rồi lại giản lược lần nữa cho phổ cập đến tất cả mọi người: Anapanasati (còn gọi là An-ban thủ ý, Nhập tức xuất tức niệm) để ai ai cũng có thể tiếp cận mà thực hành con đường “giải thoát”, bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào .

Ana là thở vào, Apana là thở ra và Sati là niệm, là nhớ, nghĩ. Nhớ nghĩ về sự thở vào thở ra. Chỉ có vậy thôi sao ? Chỉ có vậy. Mà vô vàn. Mà “bất khả tư nghì”.

Đừng vội tin. Đến nếm thử đi rồi biết.

“… Và này các Tỳ-kheo, như thế nào là tu tập nhập tức xuất tức niệm?  Ở đây vị Tỳ- kheo đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng và trú niệm trước mặt. Chánh niệm vị ấy thở vô; chánh niệm vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy biết: “Tôi thở vô dài” hay thở ra dài, vị ấy biết: “Tôi thở ra dài” Hay thở vô ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở vô ngán” Hay thở ra ngắn, vị ấy biết: “Tôi thở ra ngắn”…
(Anapanasatisutta, Thích Minh Châu dịch).

Tôi đến với Thiền khá trễ, gần tuổi 60. Trước đó, những năm hai mươi tuổi tôi cũng có đọc thiền, biết thiền qua sách vở, qua Krishnamurti, Suzuki, thầy Minh Châu, thầy Nhất Hạnh… nhưng đọc để biết, để có kiến thức thế thôi. Tôi cảm thấy thiền là cái gì đó huyền bí xa vời, dành riêng cho một giới nào đó, có phần mê tín dị đoan nữa nên “kính nhi viễn chi”. Tôi là một thầy thuốc, một bác sĩ y khoa, tốt nghiệp gần nửa thế kỷ rồi, học cái khoa học thực nghiệm, nhiều năm làm ở khoa Cấp cứu bệnh viện rồi làm Giáo dục sức khỏe, tham gia giảng dạy, viết sách, báo v.v… làm việc như điên, cho đến một hôm người ta phải đưa tôi vào bệnh viện để mổ sọ não vì tai biến. Từ lúc lơ mơ đến lúc tỉnh dây ở phòng hồi sức… hình như tôi đã trải qua một cuộc… phiêu lưu kỳ thú! Khi bước đi được những bước đầu tiên lẫm đẫm như một em bé trên nền đất, tôi thấy quả là phép lạ. Tôi nhìn tôi trong gương với cái đầu trọc lóc và thấy tức cười. Tôi đó ư? Đồng nghiệp ai cũng thương cho thật nhiều thuốc. Tôi chọn dùng một thứ duy nhất bởi biết bệnh mình không thể chữa bằng thuốc. Phải đi tìm một con đường khác. Rồi tôi đọc lại thiền, đọc lại Tâm Kinh Bát-nhã“ Quán Tự Tại Bồ-tát hành thâm Bát Nhã ba-la-mật-đa thời chiếu kiến ngũ uẫn giai không, độ nhất thiết khổ ách…”. Những câu kinh xưa mịt mờ bây giờ bỗng sáng rõ với tôi. Phải rồi. Phải tự tại thôi. Phải dựa vào chính mình thôi. Phải thực hành thôi. Tôi vừa tìm hiểu kinh thư vừa lục toang đống sách y khoa đã học từ mấy chục năm trước để tìm kiếm. Thì ra có sẵn một con đường mà bấy lâu mình xa lạ. “ Thở vào thì biết thở vào, thở ra thì biết thở ra….” Chỉ có vậy thôi sao? Tin được không? Tìm hiểu thấu đáo, thực hành “miên mật” thì quả là có cơ sở để tin.

Gần đây ngày càng nhiều nhà y sinh học, tâm lý học, hợp tác cùng các nhà sư, dùng những kỹ thuật mới như EEG, PET, fMRI…  hy vọng khám phá những “bí nhiệm” của Thiền thì “thiền” nở rộ như nấm gặp mưa, đến nỗi gây ra không ít hoang mang, ngờ vực! Thực ra, đưa kỹ thuật vào khảo sát thiền chỉ có thể thấy được một góc cạnh nào đó thôi, vì đằng sau còn biết bao điều “bất khả thuyết”!

Câu hỏi đặt ra là tại sao chọn hơi thở làm đối tượng thiền? Tại sao không chọn một đối tượng nào khác?

Thực ra, chọn đối tượng nào cũng tốt cả, đất nước gió lửa… gì cũng tốt cả, nhưng chọn hơi thở để thiền thì tốt hơn.
Hơi thở dễ thấy nhất vì nó nằm ngay trước mũi mình, ngay trước mắt mình!

Lúc nào cũng phải thở. Ở đâu cũng phải thở. Mỗi phút thở cả chục lần nên dễ có cơ hội quán sát  hơn. Thở lúc mau lúc chậm. Lúc ngắn lúc dài. Lúc phì phò lúc êm dịu, luôn thay đổi.

Khi thở chỉ mình mình biết, chỉ mình mình hay, chẳng “làm phiền” ai!

Thở vô thức. Lúc ngủ say vẫn thở. Trung khu hô hấp nằm ở hành não, cầu não, bên dưới và bên ngoài vỏ não. Thở không cần ta. Thở ở ngoài ta.

Thở là cầu nối giữa thân với tâm. Lúc sợ hãi, thở hổn hển. Lúc sảng khoái, thở lâng lâng. Lúc mệt, thở đứt hơi, lúc khỏe, thở khoan thai.

Thở luôn trong thì hiện tại, ở đây và bây giờ, không có thở của hôm qua hay của ngày mai.

Và, đời người thực ra chỉ là… một hơi thở! Lúc chào đời hít mạnh một hơi vào phổi để rồi khi lìa đời, thở hắt ra một cái: trả lại những gì mình đã vay mượn tạm!

Gần hai mươi năm nay, tôi đến với thiền Anapanasati bằng cách riêng của mình. Khi có dịp chia sẻ, trao đổi, tôi thường nêu 3 giai đoạn thiền tập từ kinh nghiệm bản thân:

1) Thở bụng, 2) Chánh niệm hơi thở, và 3) Quán niệm hơi thở.
Thở bụng đúng cách đã có thể giúp cải thiện sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống; Chánh niệm hơi thở có thể đưa đến “diệt trừ khổ ưu” và Quán niệm hơi thở thì dẫn đến “thành tựu chánh trí”!

Thở bụng. Nói đến thở, ta nghĩ ngay đến ngực. Thiệt ra, thở ở bụng chớ không phải ở ngực. Thở bụng (abdominal breathing) hay còn gọi là thở cơ hoành (diaphragmatic breathing) là cách thở sinh lý nhất. Nhìn một em bé ngủ say thì biết. Chỉ có bụng phình lên xẹp xuống. Nhìn con ếch, con thằn lằn thì biết.

Thiền tập Anapanasati nên bắt đầu bằng thở bụng. Có vị thiền sư nói về thiền. Thiền hả? Là phình xep, phình xẹp, phình xẹp… ! Dĩ nhiên ở giai đoạn thiền sâu hơn thì thậm chỉ không còn thấy “phình xẹp” gì nữa cả!

Phổi ta như một cái máy bơm, lồng ngực như cái xy-lanh (cylindre), cơ hoành là cơ hô hấp chính, như một cái pit-tông (piston) thụt lên thụt xuống ( giống bễ lò rèn). Cơ hoành có thể nhích lên xuống khoảng 7-8cm, mà mỗi 1cm đã hút vào hoặc đẩy ra 250ml không khí. Lúc bình thường cơ hoành chỉ cần nhích lên xuống 1,5cm là đủ… sống. Khi áp suất âm trong phổi thì khí bên ngoài tự động lùa vào, tuôn vào, lấp đầy phổi và các phế nang, cho đến một lúc lượng khí bên trong đầy dần lên thì chuyển sang áp suất dương, phổi sẽ đẩy khí ra. Có một thời điểm áp suất cân bằng nhau, hay nói cách khác, áp suất bằng không (0 = zéro), thì khí bên trong cơ thể và bên ngoài vũ trụ chan hòa thành một, không phân biệt.

Hô hấp thật sự không xảy ra ở phổi mà ở trong từng tế bào. Do vậy mà khi ta có cách nào đó điều chỉnh được lượng khí ra vào, hiệu ứng sẽ tác động đến từng tế bào riêng lẻ.

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện kể chuyện trong lúc nằm chờ chết trên giường bệnh ở Pháp khi các bác sĩ Pháp lúc đó bảo ông chỉ còn có thể sống không quá hai năm, ông đã thực hành “thở bụng” sau khi tìm hiểu các phương pháp thở của khí công, dưỡng sinh, thiền, yoga của phương Đông và kết quả là ông đã sống thêm… 50 năm nữa và làm được rất nhiều việc có ích cho đời. Tôi may mắn được ông truyền thụ trực tiếp do cùng làm việc chung ở Bô môn Tâm lý – Xã hội học ở trường Y nhưng cũng không dám tin, cho đến khi nằm bệnh mới thấy ừ nhỉ, sao không thử xem. Cùng lúc tôi cũng tham khảo thêm các đồng nghiệp phương Tây như Dean Ornish, Deepak Chopra đã đưa phương pháp thở bụng, thở cơ hoành vào các chương trình điều trị tim mạch, trị liệu toàn diện qua các nghiên cứu đối chứng nghiêm túc, đáng tin cậy về phương diện thống kê y học.

“Chánh niệm hơi thở”.

“… Chánh niệm vị ấy thở vô; chánh niệm vị ấy thở ra…”

Niệm là nhớ, là nghĩ. Chánh niệm hơi thở là tâm ý chỉ “nhớ, nghĩ » đến hơi thở đang vào, đang ra chớ không để tâm ý đi lăng xăng nơi này nơi khác. Chỉ có vậy. Tưởng dễ mà không dễ. Tâm ý vốn khoái lang bang, lăng xăng trăm nghìn thứ, bay nhảy như khỉ như ngựa (tâm viên ý mã) không ngưng nghỉ. Lúc thì lòng tham nổi lên, tính tính toan toan. “Một đời lận đận đo rồi đếm/ Mỏi gối người đi đứng lại ngồi!” (Bùi Giáng), lúc thì sân giận ào ào đến, rồi dằn vặt, rồi lo âu, nghi kỵ, ngờ vực, hoang mang… Tiêu tốn biết bao nhiêu năng lượng cho những chuyện vô bổ đó! Bộ não chỉ chiếm có 2% thể trọng mà tiêu hao Oxygen đến 25-30%, phần lớn cho những chuyện “nhảm nhí” vô bổ này. Nếu chánh niệm được vào hơi thở thì những thứ tham, sân, nghi, lăng xăng, bực dọc kia… sẽ âm thầm lặn đi rồi… biến mất!

Đây chính là “thiền chỉ” (samatha). “Chỉ” là ngưng. Ngưng sự lăng xăng của tâm ý. Ngưng sự bứt rứt của cơ thể.

Chánh niệm vào hơi thở cách nào? “Thở vô dài, biết thở vô dài. Thở ra dài, biết thở ra dài. Thở vô ngắn biết thở vô ngắn, thở ra ngắn biết thở ra ngắn”.  Chỉ có vậy. Chữ “biết” ở đây có thể gây hiểu lầm. “Biết” ở đây không phải là “biết” mà là nhận thức được (recognize), ý thức rõ (realize), cảm nhận được (perceive) cái sự thở, cái hơi thở đang đi vào và đang đi ra, lúc dài lúc ngắn lúc sâu lúc cạn kia kìa. Nhận thức, ý thức, cảm nhận, ấy chính là niệm (nhớ) về sự thở, về hơi thở. Vỏ não ta có cái hay: vùng này được kích hoạt thì vùng khác tắt ngấm. Đã nghĩ tới điều này thì không thể cùng lúc nghĩ tới điều khác. Nhờ đó mà ta giải thoát tâm ta khỏi những vướng mắc lăng xăng, tiêu tốn năng lượng vô ích! “Nhất tâm bất loạn” là vậy. Điều này dẫn tới  “diệt trừ khổ ưu”, giải thoát tâm vậy.

“Quán niệm hơi thở”.

Quán niệm hơi thở chính là “thiền quán” (vipassana). “Quán” không còn là “dõi theo” hơi thở đơn thuần nữa mà đã có sự phân tích, soi sáng (quán chiếu) dưới nhiều góc cạnh khác nhau để nhìn cho ra những điều mà bình thường không “thấy biết”. Cái thấy biết bấy giờ đã vượt khỏi cái trình hiện, cái giả tướng bên ngoài để nhìn được cái thực tướng bên trong, bên bờ kia. Và cái thấy “như thực” đó đã làm cho Huệ Năng sửng sốt reo lên: Thì ra vậy! Không ngờ… không ngờ…

Vi, tiếp đầu ngữ có nghĩa là “một cách khác”, “một cách đặc biệt”, còn passana là “thấy”, là “biết”. Vipassana là thấy biết một cách khác, một cách đặc biệt! Một chiếc lá vàng rơi, người thi sĩ có thể thấy cả mùa thu, thấy con nai vàng ngơ ngác, nhưng người có quán chiếu lại thấy sự vô thường, vô ngã, sự bất sinh bất diệt…

Khi vào sâu trong định, hành giả sẽ không cảm nhận mình thở nữa. Hơi thở nhẹ gần như ngưng bặt. An tịnh. Hòa tan. Tan biến. Đó chính là quãng lặng ở cuối thì thở ra – thường kéo dài, thong dong, nhẹ nhàng, yên tĩnh, vì không tốn năng lượng. Như chim lượn bay, không phải vỗ cánh, như xe ngon trớn chạy ở số không, không tốn nhiên liệu! Đó chính là giai đoạn “Prana”. Pra có nghĩa là trước và Ana là thở vào (trước thở vào cũng có nghĩa là sau thở ra). Có thể nói đến một phương pháp thiền “Pranasati” ở đây chăng, nghĩa là đặt “niệm” vào quãng lặng, và thực chất đến một lúc cũng không còn cả “niệm”! Những hành giả giàu kinh nghiệm cho biết có thể vào định ngay hơi thở đầu tiên có lẽ nhờ rèn tập mà quãng lặng ngày càng dài ra, mênh mông ra như không còn biên giới, như hòa tan vào hư không, lắng đọng, thanh thoát. Lúc đó sẽ không còn ý niệm về không gian, thời gian, về ta, về người…

Thiền tập:…đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng và trú niệm trước mặt”….

Tìm một chỗ yên tĩnh để thiền tập thì tốt nhưng không nhất thiết phải dưới gốc cây hay ngôi nhà trống. Đó là nói cho các vị “Tỳ kheo”. Còn ta có thể ngồi ở một góc nào đó trong nhà cũng được.  Ngay chỗ ồn ào náo nhiệt, giữa chợ búa, bến xe, sân bay… vẫn có thể “thiền định” được. “Ngoài không dính mắc là thiền, trong không lay động là định” (Huệ Năng). Cũng không nhất thiết phải ngồi, không nhất thiết phải kiết già, bán già. Đi đứng nằm ngồi gì cũng được, vì đi đứng nằm ngồi gì cũng phải… thở mà! Miễn là thoải mái, dễ chịu. Dù vậy, nếu ngồi tréo chân (kiết già, bán già) được thì tốt, giúp các cơ bắp thư giãn, đổi chiều co thắt.

Giữ lưng thẳng rất quan trọng. Ta dễ bị cong vẹo cột sống, đau thắt lưng, đau cột sống cổ nếu ngồi không đúng tư thế. Ngồi trước máy vi tính, lạy Phật… không đúng tư thế cũng sẽ bị đau thắt lưng, đau cột sống cổ như vậy.

Một yếu tố rất quyết định là thả lỏng toàn thân – như thả trôi theo dòng nước hay treo thân trên móc áo. Thả lỏng toàn thân là làm cho toàn thân như rủ xuống, xẹp xuống, bình bồng, không còn căng cứng nữa! Tiêu hao năng lượng cho trương lực cơ (tonus musculaire) rất cao (khoảng 40% Oxygen), nên thả lỏng là giúp giảm đáng kể tiêu hao năng lượng do căng cơ.

Trú niệm trước mặt là không để “niệm” chạy lăng xăng. Buộc nó lại bằng cách chánh niệm vào hơi thở. “Thở” đến đâu biết đến đó. “Dõi theo” hơi thở vào hơi thở ra đó thì tâm ý không buông lung nữa.

Từ từ thôi, đừng nóng vội. Thất bại thường do nóng vội. Cứ thoải mái. Đừng  đặt “chỉ tiêu kế hoạch” gì ở đây.

Khi cơ thể đã chùng xuống, khi tiêu hao năng lượng đã giảm một cách đáng kể rồi thì cũng sẽ bớt nhu cầu phải cung cấp các dưỡng chất qua thức ăn! Ăn ít mà vẫn đáp ứng thì cơ thể đỡ vất vả, các tế bào đỡ hùng hục làm việc. Các nghiên cứu trên sinh vật bị cho nhịn đói vừa phải thấy sống lâu hơn và trẻ lâu hơn!

 … Ở đây vị Tỳ- kheo đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng và trú niệm trước mặt. Chánh niệm vị ấy thở vô; chánh niệm vị ấy thở ra. Thở vô dài, vị ấy biết: “Tôi thở vô dài” hay thở ra dài, vị ấy biết: “Tôi thở ra dài”…

 Chỉ có vậy. Mà “bất khả tư nghị”.

Ai có thể thở giùm ai? Ai có thể thiền giùm ai? Cho nên chỉ có thể nương tựa vào chính mình thôi. “Duy ngã độc tôn” thôi vậy!

 “Trời cao đất rộng/ một mình tôi đi/ một mình tôi đi.
Đời như vô tận/ một mình tôi về/ một mình tôi về… với tôi!
(Trịnh Công Sơn).


Đỗ Hồng Ngọc 
2016

Friday, July 22, 2016

2425. Tranh ĐINH CƯỜNG Thiếu nữ với hoa hồng


t r a n h
đinh cường

THIẾU NỮ VỚI HOA HỒNG
Oil on canvas 24 x 30 in • đinh cường 

2424. Thơ NGUYỄN XUÂN HOÀNG Sáng thứ sáu





gửi đinh cường


sáng thứ sáu, bảy giờ
ở san jose trời lạnh
lạnh bất ngờ
mở trang web nguyệt mai
đọc bài thơ của bạn
tặng cánh rừng scibilia
ly cà phê mùa đông trên sơn dầu canvas
và tôi nhớ, nhớ, nh, ớ
nhớ không thể tưởng
những ly cà phê năm nào tôi ngồi với bạn
cà phê đen, nóng, bốc khói ở góc đường catinat lê lợi
bên kia đường là continental khi oriana fallaci vừa bước xuống
ngồi vào chiếc bàn quen thuộc
oriana fallaci oriana fallaci
chị hơn tôi mười một tuổi
và như vậy tôi đã phải chờ em gần một con giáp?
đi qua chiến tranh chiến tranh chiến tranh
em là người đã từng gặp những khuôn mặt lớn của thời cuộc
những khuôn mặt bên này bên kia
những khuôn mặt quyết định cái sống và cái chết
của những kẻ bên kia bên này
những khuôn mặt đầy toan tính
họ cúi xuống những trang giấy
chỉ ngón tay trên những bản đồ hành quân chằng chịt
phẩy bên này quệt bên kia
có thể đếm được số người chết số người sống
và ly cà phê vẫn còn nguyên đó trên mặt bàn pagode
vẫn bốc khói
chiếc ghế bành trong góc phải, ấm, tôi vẫn ngồi chờ
không phải mai thảo, thanh tâm tuyền, doãn quốc sỹ
không phải huỳnh phan anh, đặng phùng quân, đào trung đạo,…
mà là tô thùy yên,… và những bài thơ làm tôi đau nhói,
không phải chị – đúng, không phải, chị, mà là em
em oriana fallaci
em oriana
không phải khoảng cách của tuổi
giữa chị và tôi
giữa tôi và em
không phải khoảng cách của tháng năm
khi em bước vào cuộc chiến việt nam
nơi cha tôi và các bạn ông đã gục ngã
nơi chị tôi xác không tìm thấy
nơi anh tôi đã bị họng súng dí sát mang tai
và một tiếng nổ kinh hoàng
oriana, em oriana
tôi đã ăn cắp bức tranh đinh cường vẽ em
tôi nghĩ thế
bức tranh tặng em tặng cuộc chiến việt nam
tặng em năm em bốn mươi tuổi
tặng em năm bọn tôi vừa mới ba mươi
tặng em năm tôi quyết định kết thúc chàng và nàng
tặng em năm tôi vừa ra khỏi rừng u minh
trên chiếc xuồng ba lá
tôi đi tìm câu trả lời

ngày mai tôi sẽ ra sao
khi ra khỏi nơi này
bỏ lại
những cây cọc nhọn cắm dưới ao
những thập tự giá trói thân người bạn tù chôn thây từ mùa xuân trước
…..
chào chị oriana
chào em fallaci
chiến tranh đã đi qua
đi qua
tưởng đã đi mất
không còn nữa

nhưng sáng nay san jose lạnh
lạnh bất ngờ
cám ơn bức tranh ghế cũ đinh cường
với chiếc áo choàng nữ tu sơn dầu trên canvas


nguyễn-xuân hoàng
07 tháng ba, 2014


Lara
sơn dầu trên giấy 18 x 18 in
đinhcường

Hommage à Oriana
sơn dầu trên canvas 24 x 30 in
đinhcường

2423. Thơ ĐINH CƯỜNG Đoạn ghi khi chiều bên cánh rừng Scibilia


Rừng Scibilia - Photo by PCH - 2014



…có khi ngồi
để nh nguôi ngoai…
(Nguyễn Trng Khôi)


vệt mây hng
như người nm nghiêng
trên cánh rừng chiu
Scibilia. Hoàng ơi.[1]
như tên mt người
đàn bà bây giờ
đã mất. người đàn bà
mặc chiếc áo choàng
màu nâu nhạt. như
người đo Hi nhng
năm tháng cuối cùng…

chiều. bn bè ngi ung rượ
nhà Phm Cao Hoàng
vẫn cám ơn ch Cúc Hoa
và cháu Thiên Kim
làm tay công phu
những món ăn hiếm hoi
bằng bt go. bng cm xanh
ăn nóng thơm. giòn
cám ơn chiếc mt mây
đựng bún đu hũ mm tôm
rất Hà Ni

chiều bt đu
bằng tiếng hát. bng
những ngn nến. trên
mặt bàn đen dài…
những ly rượu chát đ
Napa Valley
nhớ vùng Saint-Émilion
nhớ Aix-en-Provence
một ln v
đứng nhìn ngn núi
trong tranh Cézanne vẽ. [2]

và chiều. cánh rng
Scibilia đã ngủ
Hoàng ơi. ng yên [3]
đêm nay nha.
trong căn phòng rehab ấy…

Virginia, April 12, 2014
Đinh Cường

[1] và [3] Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng
[2] Paul Cézanne, họa sĩ người Pháp (1839 - 1906)


Nguyễn Trng Khôi - Như Hnh - Phm Cao Hoàng - Cúc Hoa
Nguyễn Th Thanh Bình - Nguyn Mnh Hùng - Đinh Cường
Scibilia, April 12, 2014